/بناهای تاریخی ایران در عرصه شناخت/
منزل مرعشی یکی از خانه های تاریخی و زیبای شوشتر
منزل مرعشی یکی از خانه های تاریخی و زیبای موجود در بافت کهن شهر شوشتر است و به شماره 7933 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی صابتا، خانه مرعشی یکی از خانه های زیبا و قدیمی در شوشتر است که در محله(درعباس) واقع در بافت کهن این شهر قرار دارد، این خانه در حریم مجموعه آبشارهای شوشتر و مشرف به آن وتقریباً در 200 متری بقعه عباس قرار گرفته است .

یکی از راه های دسترسی به این خانه از طریق پله های ضلع غربی مجموعه آبشارهای شوشتر می باشد، این بنا متعلق به دوره قاجار بوده که توسط شخصی به نام سید محمدحسن مرعشی ساخته شده است .

خانه مورد نظر که جزو املاک خانه مرعشی است در ابتدا به صورت ویلایی ساخته شده بود به صورتی که اطراف بنا فاقد حصار یا دیوار بود و در سال های بعد اتاق های موجود در حیاط جنوبی و خود حیاط جنوبی و قسمتی از ضلع غربی کوچه به بنا اضافه شد .

معمار قسمت قاجاری بنا به احتمال زیاد حاج محمد تقی معمار از معماران مطرح شوشتر در اواخر دوره قاجار بوده و قسمت پهلوی خانه کار استاد محمد علی هدایت می باشد، این بنا به طور کل در دو دوره شکل گرفته که هسته اولیه آن قاجاری است و بناهای الحاقی آن در دوره پهلوی به بنا اضافه شدند .

خاندان مرعشی تا سال های اخیر در این خانه زندگی می کردند و بعد از آن از طرف شهرداری شوشتر خریداری و در سال 84 خانه شهرداری آن را به سازمان میراث فرهنگی فروخت. مساحت عرصه یک هزار و 426 متر و مساحت اعیان خانه 560 متر است، این خانه ارزشمند در 17 اسفند 81 به شماره 7933 به ثبت آثار ملی رسید .

این خانه جزو زیبا ترین خانه های موجود در شوشتر بوده و دارای چشم انداز، بسیار زیبا نسبت به آسیاب ها و آبشارهای شوشتر است، خانه به صورت سه طبقه بوده که دو طبقه در زیرزمین و یک طبقه همکف می باشد .

در پایین ترین سطح، شوادون(زیرزمین) خانه قرار دارد که این فضا دارای دمایی ثابت در فصول مختلف سال می باشد؛ این خانه دارای تزئینات زیبای آجری به نام خوون چینی نیز بوده که تزئینات نام برده منظری چشم نواز به این خانه باشکوه ایرانی بخشیده است؛ خانه مرعشی در حال حاضر دفتر پایگاه میراث جهانی سازه های آبی می باشد .

به تازگی لایه زیر زمینی دیگری در شوشتر یافت شده که در زیر خانه مرعشی قرار دارد، در این لایه که تنها شوادان( زیرزمین دوم) آن به جا مانده، دارای نگارینه های عصر صفوی است؛ این پیدایش نشانگر یک پیشامد ناگوار همچون تنداب یا زمین لرزه و یا جنگ های پیاپی به گاه صفویان می باشد که در آن بخشی از شهر ویران شده است .

نا گفته نماند که نام محله ای که این خانه ها در آن هستند، شیشه گران است و شیشه های آبی رنگی که در شوادان این خانه یافت شده می تواند نشانگر نمونه شیشه ای باشد که در گذشته دورتر در این محله می ساختند .

از ویژگی های ارزنده این شودان شادروان های ورودی آن است و ارزنده تر جای انگشتان سازنده بنا در زمان ساخت و ساز خانه بر روی آجرهای تشکیل دهنده این شادروان هاست، گودی شوادان پیشین بیشتر از گودی شوادان امروزی خانه مرعشی است؛ خانه پیشین از آن خانواده مرعشی ها نبوده است و مرعشی ها در ویرانی آن نقشی نداشته اند، چه بسا در تصاویر به جا مانده از بافت تاریخی شوشتر در دوره قاجاریه پیش از ساخته شدن خانه مرعشی امروزی هیچ ساختمانی دیده نمی شود، پس میان ویرانی خانه پیشین و ساخته شدن خانه مرعشی امروزی فاصله باید بسیار باشد .

ناگفته نماند که قدمت ساختمان پیشین در خانه مرعشی شاید به پیشتر از دوره صفوی برسد، آزمایش بر روی ساروج، آجر و... به جا مانده از بنا عمر آن را نشان خواهد داد، ساروج به کار رفته در بنا در گذر زمان به نرمی گل خشک شده می ماند که با یک فشار کوچک از هم می پاشد و این نشان می دهد که ساختمان باید بسیار دیرینه تر از اشیا یافت شده در آن باشد .



1396/7/15

کلید واژه: